Çankırı`da Yaban Hayatı

Çankırı İli Yaban Hayatı

Yaban Hayatı: insan müdahalesinin olmadığı doğal ortamlarda yaşayan bütün canlı guruplarının birbirleri ve bulundukları çevre ile oluşturdukları sisteme dayalı ilişkiler bütününü ifade eder. Ülkemiz yaban hayatının çeşitlendiği pekçok farklı ekosisteme sahiplik yapmaktadır. Öncelikle ülkemiz coğrafik konumu itibari ile Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarının ortasında yer almaktadır. Bu özellik yaban hayatı çeşitliliğine de yansımaktadır. Avrupanın orman ekosistemlerine bağımlı yaban hayatı türleri, Sibiryanın soğuk iklimine adepte olmuş yaban hayatı türlerinin yanında doğuda İran steplerine ve çöllerine adapte olmuş yaban hayvanı türleri ile Afrika ve Arabistan çöllerine adapte olmuş yaban hayatı türleri ülkemizde yaşayabilecek ve üreyebilecek ekosistemleri bulabilmektedir. Bu bakımdan Ülkemizin yaban hayatı ele alındığında batıda Trakya`bölgemizin kuzeyinden başlayarak doğu karadenize kadar takip eden kuzey orman kuşağı (Sibirya fitocoğrafik kuşağı), Akdeniz ve Ege kıyılarımızdan Trakyanın güney ve güneybatı kısımlarınıda içine alan Akdeniz Fitocoğrafik kuşağı ile Doğu ve Güney doğu Anadolu`dan başlayıp bütün iç anadolu ve ege bölgesinin iç kısımlarınıda içine alan İran Turan step kuşağını içeren üç farklı bitki coğrafyası kuşağına sahip nadir bir özelliğe sahiptir. Bu üçlü kuşak ülkemizdeki yaban hayatı ekosistemlerinin de çeşitli olmasını sağlamıştır. Bu özelliklerden dolayı ülkemizde çöl iklimine, steplere, sucul ekosistemlere, orman ekosistemlerine, kayalık alanlara uyum sağlayan yaban hayatı türleri yaşamaktadır. Çankırı ilinde Akdeniz fitocoğrafik kuşağı dısında güney kesimlerinde iran-turan steplerinden gelen ve çöl iklimine uyum sağlamış yaban hayatı ortamları ve kuzeyde sibirya orman kuşağına uyum sağlamış yaban hayatı türleri yaşamaktadır. Bu bağlamda yaban hayatı kavramını bütünüyle anlayabilmek için Çankırı ili Türkiye yaban hayatının önemli bir kısımını yansıtan bir özelliğe sahip olmasından dolayı önemli fırsatlar vermektedir.

Şekil-Türkiye`ye yaban hayatının zengiliğinin ana kaynağı: (Üst)-Canlıların ülkemize giriş yolları ve geldikleri bölgelerin ekosistem özellikleri-(Orta)-Türkiye`nin farklı ekosistem kuşakları-(Altta)-Avrupanın biocoğrafik bölgeleri

Yaban hayatı alanları çoğu zaman insanların faaliyetleri sonucu olumsuz bir şekilde etkilenmektedir. Bu ilişkide kısa vadede kaybeden daima yaban hayatı olmuştur. Ancak bu süreç uzun vadede insanın sağlığını, yaşama kalitesini, psikolojisini ve doğa ile bütünleşmesini tehdit eder bir yönde ilerlemektedir. Bu süreç insan nüfusunun artması, insan türünün kendine yerleşecek yeni alanlar açması, temel ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile doğal kaynakları kullanması, kullandığı teknoloji ve sanayinin artması ile birlikte atık yönetiminin zorlaşması ve atıkların doğada geri dönüşümsüz olarak birikimi gibi nedenlerle yaban hayatı için tehlikeli boyutlara ulaşmaktadır. Bu bağlamda 20. yüzyıldan itibaren insanlar ilk kez artık bir jeolojik faktör olarak değerlendirilmekte ve son 200 yıldan itibaren süregelen bu çağ İNSAN ÇAĞI (ANTROPOSEN) olarak değerlendirilmektedir. İnsanın doğa üzerinde giderek artan bu olumsuz etkisi aynı doğayı paylaştığımız diğer canlıların yaşama alanları ve popülasyonlarındaki değişim dende anlaşılmaktadır.

Ülkemiz çok çeşitli ekosistemlere ve zoocoğrafik olarak üç kıtanın bağlantı noktasında yer alması sebebiyle zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Bu zenginliğe rağmen ülkemize yaşayan pek çok tür habitat tahribatı, kontrolsüz avcılık, zirai mücadele ve trafik kazaları sonucu tehdit altındadır.

Çankırı ili kuzey kesimi Karadeniz güney kesimi ise İç Anadolu özelliği göstermektedir. İklim ve bitki örtüsü bakımından da bu farklılık gözlenmektedir. Kuzey kesiminde sık ormanlar, farklı yükseltiler yer alırken güney kesiminde geniş düzlükler, step alanları ve ırmak ekosistemleri görülmektedir. Bu farklılıklar ekolojik zenginliği ve dolayısıyla yaban hayvanlarındaki çeşitliliği sağlamaktadır.

Çankırı İlinde bugüne kadar yapılan çalışmalarda 

Damarlı bitkiler: 92 familya-1264 tür (200 türü endemik),

Tohumsuz bitkiler:  93 familya- 475 tür

Omurgasız hayvanlar:  190 familya-1420 tür (16 türü endemik)

Balıklar: 3 familya -5 tür,

Kurbağalar:  4 familyaya-8 tür,

Su¨ru¨ngenler: 5 familyaya- 13 tür,

Kuşlar: 28 familya-146 tür,

Memeliler: 18 familya- 46 türün yaşadığı tespit edilmiştir.